2.000 TL ÜZERİ KARGO ÜCRETSİZ!
Skar İzlerine Medikal ve Dermokozmetik Çözümler - ya da multicosmetics

Skar İzlerine Medikal ve Dermokozmetik Çözümler

Skar izleri, cilt dokusunun hasar sonrası onarım sürecinde ortaya çıkan, normal deriden farklı yapıda fibrotik dokulardır, yara izi olarak da tanımlanabilir. Genellikle travma, cerrahi işlemler, yanıklar veya akne gibi inflamatuvar süreçlerin ardından oluşur (1). Skar izlerinin medikal ve dermokozmetik olarak çeşitli çözümleri mevcuttur. “Medikal” kavramı, sağlık profesyonelleri tarafından reçete edilen veya klinik ortamlarda uygulanan, etkinliği ve güvenliliği bilimsel olarak kanıtlanmış tedavi yöntemlerini ifade eder (2). Buna karşın “dermokozmetik” kavramı, farmasötik ve kozmetik bileşenlerin birleştiği, cilt sağlığını destekleyen ve estetik görünümü iyileştirmeye yönelik ürünleri tanımlar (3).

Son yıllarda küresel düzeyde skar tedavisi ve yara izi tedavisi alanında dikkat çekici bir pazar büyümesi gözlemlenmektedir; özellikle estetik bilincin artması, sosyal medya etkisi ve kişisel bakım kültürünün güçlenmesi, tüketicilerin hem medikal hem de dermokozmetik çözümlere yönelmesini hızlandırmıştır (4). Ayrıca, “clean beauty” ve “science-backed skincare” trendleri, tüketicilerin güvenilir, klinik olarak test edilmiş ve sürdürülebilir içeriklere sahip ürünlere yönelmesini sağlamaktadır (5).

Skar Türleri ve Tedaviye Etkisi

Skarların atrofik, hipertrofik ve keloid olmak üzere temel olarak üç türü bulunur. Farklı türde skarların tedavi şekilleri de değişkenlik gösterir (6).

Atrofik, Hipertrofik ve Keloid Skar Farkları

Atrofik skarlar, genellikle akne veya suçiçeği sonrası oluşur ve kolajen kaybı nedeniyle çökük görünüm sergiler; bu tiplerde dermokozmetik yaklaşımlar ve cilt yenileyici ürünler daha etkili olabilir (7). Hipertrofik skarlar ise yara hattı sınırlarını aşmadan kalın fibrotik dokularla belirginleşir ve genellikle silikon bazlı skar kremi veya medikal lazer tedavileriyle iyi yanıt verir (8). Keloidler ise yara sınırlarını aşan, agresif fibroblast aktivitesiyle büyüyen lezyonlardır ve sıklıkla intralezyonel kortikosteroid enjeksiyonları veya kombine medikal skar tedavisi gerektirir (9).

Skar Derinliği ve Cilt Tipine Göre Tedavi Planı

Skar tedavisinde başarı, lezyonun derinliği, yayılımı ve bireyin cilt tipi dikkate alınarak kişiselleştirilmiş bir plan oluşturulmasına bağlıdır (10). Yüzeysel ve epidermal düzeydeki skarlar genellikle dermokozmetik skar ürünleri, yenileyici kremler ve topikal ajanlarla tedaviye iyi yanıt verirken, daha derin dermal veya subdermal skarlarda fraksiyonel lazer, mikroneedling veya intralezyonel enjeksiyon gibi medikal skar tedavileri tercih edilir. Tedavi planı; skar morfolojisi, cilt duyarlılığı ve hastanın beklentileri göz önüne alınarak multidisipliner yaklaşımla belirlenmelidir (11).

Medikal Tedavi Yöntemleri

Medikal tedavi yöntemleri, temel olarak lazer tedavisi, mikroiğneleme, PRP uygulamaları, cerrahi revizyon olarak çeşitlendirilmiştir.

Lazer Tedavisi, Mikroiğneleme, PRP Uygulamaları

Lazer tedavisi, skar dokusundaki aşırı kolajen birikimini azaltmak ve cilt yüzeyini yeniden şekillendirmek amacıyla kullanılan en etkili medikal yöntemlerden biridir. Fraksiyonel karbondioksit (CO₂) ve erbium: YAG lazerler, kontrollü mikrotermal hasar oluşturarak ciltte yenilenme sürecini uyarır ve özellikle hipertrofik ile atrofik skarlarda belirgin iyileşme sağlar (12). Mikroiğneleme (microneedling) yöntemi ise epidermise minimal invaziv mikrokanallar açarak kolajen ve elastin üretimini artırır; lazer tedavisine kıyasla iyileşme süresi daha kısa ve yan etki riski düşüktür. PRP (Platelet-Rich Plasma) uygulamaları, hastanın kendi kanından elde edilen trombosit yoğun plazmanın cilt altına enjekte edilmesiyle büyüme faktörlerinin aktive edilmesini sağlar ve skar iyileşmesinde fibroblast aktivitesini destekler. Bu üç yöntem, tek başına veya kombine protokoller halinde uygulandığında yara izi görünümünü azaltmada yüksek başarı oranları göstermektedir (13).

Cerrahi Müdahaleler ve Sonrası Bakım

Cerrahi müdahaleler, derin veya geniş skar dokularında estetik görünümü ve fonksiyonel hareketi yeniden kazandırmak amacıyla uygulanan ileri düzey tedavi yöntemleridir. Eksizyon, Z-plasti veya doku genişletme gibi tekniklerle skar dokusu çıkarılarak çevre cilt dokusu yeniden şekillendirilir (9). Ancak cerrahi tedavi, yeni bir yara hattı oluşturduğu için postoperatif bakım kritik önem taşır; silikon bazlı pansumanlar, güneş koruyucular ve düzenli skar kremi kullanımı, nüks riskini azaltır ve iyileşme sürecini destekler (8).

Dermatolog Kontrolünün Önemi

Skar tedavisinde dermatolog kontrolü, doğru tanı, uygun tedavi seçimi ve olası komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşır (2). Skar izlerinde profesyonel değerlendirme olmaksızın uygulanan ürün veya işlemler istenmeyen sonuçlara yol açabilir (6). Düzenli kontroller, tedaviye yanıtın izlenmesini, gerekirse medikal ve dermokozmetik yaklaşımların birlikte uygulanmasını sağlar.

Dermokozmetik Ürünlerle Skar Bakımı

Dermokozmetik ürünlerle skar bakımı, medikal tedavilerin tamamlayıcısı olarak yara iyileşme sürecini destekleyen, cilt bariyerini güçlendiren ve estetik görünümü iyileştiren bir yaklaşımdır.

Skar Kremleri, Silikon Bazlı Jeller, Cilt Yenileyici Serumlar

Skar kremleri ve silikon bazlı jeller, yara iyileşmesinin proliferasyon aşamasında nem dengesini koruyarak kolajen sentezini düzenleyen, en çok önerilen dermokozmetik ajanlardandır (14). Silikon tabakası, transepidermal su kaybını azaltır ve skar dokusundaki fibroblast aktivitesini dengeleyerek iz görünümünü hafifletir. Buna ek olarak, cilt yenileyici serumlar — özellikle peptit, retinoid, C vitamini ve hyaluronik asit içeren formülasyonlar — epidermal yenilenmeyi hızlandırır, pigment düzensizliklerini azaltır ve skarın çevre dokuyla uyumunu artırır (15). Düzenli kullanımda bu ürünler hem estetik görünüm hem de doku kalitesi açısından gözle görülür iyileşme sağlar (4).

Retinol, C Vitamini ve Peptid İçeren Formüller

Retinol, hücre yenilenmesini hızlandırarak skar dokusundaki düzensiz kolajen dağılımını düzenler. C vitamini, antioksidan etkisiyle serbest radikalleri nötralize eder ve melanin sentezini baskılayarak skar çevresindeki renk farklarını azaltır (16). Peptid kompleksleri ise fibroblast aktivasyonunu artırarak yeni, daha düzgün bir bağ doku oluşumunu destekler (17). Bu aktif bileşenlerin kombinasyonu, uzun vadeli kullanımda skar görünümünü belirgin şekilde iyileştirebilir.

Düzenli Kullanımın ve Güneş Korumasının Önemi

Skar bakımında düzenli ürün kullanımı ve güneşten korunma, tedavi başarısını doğrudan etkileyen iki temel faktördür. Güneş ışığı, özellikle UVB spektrumunda, melanin üretimini artırarak skar bölgesinde hiperpigmentasyona neden olabilir (18). Bu nedenle SPF 30 ve üzeri güneş koruyucuların düzenli kullanımı, dermokozmetik skar ürünlerinin etkisini destekler ve renk eşitsizliğini önler (10). Ayrıca aktif bileşenlerin ciltte yeterli süreyle kalması, kolajen sentezinin düzenlenmesi ve dokusal iyileşmenin sürdürülebilmesi açısından kritiktir (11).

Medikal ve Dermokozmetik Çözümler Arasındaki Farklar

Medikal ve dermokozmetik çözümler arasındaki temel fark, müdahale derinliği, etki süresi ve uygulama şeklidir; bu iki yaklaşım çoğu zaman bir arada kullanıldığında daha dengeli sonuçlar verir (18).

Müdahale Düzeyi ve Etki Süresi

Medikal tedaviler, cildin daha derin tabakalarına etki ederek fibroblast aktivitesini doğrudan düzenler ve bu nedenle kalıcı sonuçlar sağlayabilir (10). Buna karşın dermokozmetik ürünler, epidermis düzeyinde onarım yaparak zaman içinde görünümü yumuşatır; etki süresi ise düzenli kullanım sıklığına bağlıdır (16). Genellikle medikal müdahaleler birkaç seansla hızlı sonuç verirken, dermokozmetik skar ürünleri uzun vadede destekleyici bir bakım sunar (8).

Profesyonel Uygulama vs Evde Bakım

Profesyonel uygulamalar yüksek etkinlik sunar ancak iyileşme süreci ve maliyet açısından daha yoğundur. Evde bakımda kullanılan dermokozmetik ürünler ise silikon bazlı jeller, retinol ve peptit içerikli serumlarla daha yavaş ama güvenli bir ilerleme sağlar (15).

Hangi Durumda Hangisi Tercih Edilmeli?

Skarın tipi, derinliği ve cilt yapısı, tedavi seçiminde belirleyici faktörlerdir. Yüzeysel ve yeni oluşan izlerde dermokozmetik ürünler genellikle yeterliyken, kalın veya çekintili (retraktil) skarlarda medikal müdahale gerekir (18). Cilt rengi, iyileşme hızı ve hastanın beklentileri de tedavi planını etkiler (10). Çoğu durumda, dermatologlar kombine yaklaşımı (yani medikal tedaviyle başlayan, dermokozmetik ürünlerle sürdürülen bir protokolü) en verimli çözüm olarak önermektedir (8).

YA DA Kozmetik Ürünlerinden Örnekler

YA DA Multikozmetik; bilimsel ve zengin içerikli ürünleriyle çoğu cilt probleminde olduğu gibi skar konusunda da etkili bir bakım desteği sunar.

Dermokozmetik İçerikli Ürün Örnekleri

YA DA Multikozmetik’in Remedium serisindenarındırıcı yıkama köpüğü, nemlendirici ve onarımı destekleyici gece merhemi, cilt yenileyici vücut losyonu, kuruluktan kaynaklı tahrişi hafifletmeye yardımcı SOS bakım kremi, skar ve skar izleri için oldukça etkilidir.

Kullanım Senaryoları: Yeni Yara İzleri, Eski Akne izleri, Cerrahi Skarlar

Yeni yara izleri için en etkili ürün Remedium SOS Onarıcı Bakım Kremi’dir. Remedium Onarıcı Yıkama Köpüğü ile yıkanarak bakım desteklenebilir. Kabuklu, çatlak skarlarda Remedium Gece Merhemi tercih edilmelidir. Eski akne izleri için Remedium gece merhemi ile normal cilde sürülenden daha yoğun bir tabaka halinde sürülerek kısa sürede sonuç alınabilmektedir. İzde hiperpigmentasyon varsa ek olarak Viniferine Tonik ve Krem kullanılması da uygundur.

Ürünleri Kombinleme Önerileri

Yeni oluşan skar izlerinde en iyi kombinlenen ürünler SOS Onarıcı Bakım Kremi ve Onarıcı Yıkama Köpüğüdür. Biraz zaman geçtikten sonra Gece Merhemi bu kombine eklenebilir. İzlerde koyulaşma probleminde Viniferine serisi ürünleri, rutine dahil edilebilir. Süreçte destekleyici etki gösterecektir.

Bilimsel Veriler ve Güvenlik

Skar tedavisinde kullanılan ürünlerin güvenilirliği, yalnızca klinik etkinlikleriyle değil, aynı zamanda bilimsel verilerle desteklenmiş olmalarıyla da değerlendirilmelidir (19). Günümüzde dermokozmetik ürünlerin piyasaya çıkmadan önce içerik güvenliği açısından kontrol edilmesi ve kanıtlayıcı belgelerin hazır edilmesi zorunlu hâle gelmiştir (20).

Dermatolojik Testlerin Önemi

Dermatolojik testler, bir ürünün ciltle temas ettiğinde tahriş, hassasiyet veya alerji oluşturup oluşturmadığını belirlemeye yarayan bilimsel güvenlik değerlendirmeleridir (19). Bu testler, özellikle skar kremi ve cilt yenileyici serum gibi ürünlerde büyük önem taşır çünkü hasarlı dokuda cilt bariyeri zayıflamıştır (20).

İçerik Güvenliği, Alerji Testleri, Etkinlik Kanıtları

Bir dermokozmetik ürünün güvenilir kabul edilmesi için yalnızca içerik listesinin temiz olması yeterli değildir; aynı zamanda alerji testleri ve etkinlik kanıtları da sunulmalıdır (18). Klinik çalışmalar, silikon bazlı formüller ve antioksidan içerikli serumların çoğunun yüksek tolerabilite gösterdiğini ortaya koymuştur (20). Bununla birlikte, paraben, parfüm veya alkol gibi potansiyel irritanlar içeren ürünlerin uzun süreli kullanımında dikkatli olunması önerilir.

Etiket Okuma Rehberi

Bir skar ürünü seçerken etiketin doğru okunması hem güvenlik hem de etkinlik açısından kritik öneme sahiptir (21). “Dermatolojik olarak test edilmiştir”, “hipoalerjenik” veya “non-komedojenik” ifadeleri, ürünün belirli klinik kriterleri karşıladığını belirtir (22). Ayrıca içerik listesinin ilk sıralarında yer alan bileşenler genellikle formülün büyük kısmını oluşturduğundan, niasinamid veya C vitamini gibi aktiflerin oranı hakkında fikir verir.

Uzman Tavsiyeleri ve Kullanıcıya Öneriler

Skar tedavisinde başarı, yalnızca doğru ürünün seçimiyle değil, aynı zamanda bireysel cilt özelliklerinin dikkate alınmasıyla sağlanır. Her bireyin cilt tipi, yara iyileşme hızı ve duyarlılığı farklı olduğundan, tedavi planının kişiselleştirilmesi büyük önem taşır. Uzman dermatologların önerileri, yanlış ürün kullanımını önlerken tedavi sürecini güvenli ve etkili hâle getirir.

Cilt Tipine Uygun Çözümü Belirleme

Her cilt tipi, tedaviye farklı tepki gösterir; bu nedenle skar bakımında kişisel özelliklerin belirlenmesi ilk adımdır. Yağlı veya akneye yatkın ciltlerde gözenekleri tıkamayan, non-komedojenik formüller tercih edilirken; kuru ve hassas ciltlerde nem bariyerini güçlendiren ürünler daha uygundur (18). Hassas ciltler için en doğru ürünleri bulmanıza yardımcı olacak rehberimize göz atmak için Atopik Cilt ve Doğru Yaklaşım adlı yazımızı mutlaka okuyun. Cilt alt tonu, sebum dengesi ve hassasiyet düzeyi, tedavinin hem süresini hem de etkinliğini doğrudan etkiler.

Tedaviye Başlamadan Önce Dermatolog Görüşü

Skar tedavisine başlamadan önce dermatologdan profesyonel görüş almak, yanlış ürün seçiminin ve olası alerjik reaksiyonların önüne geçmek açısından kritik öneme sahiptir. Uzman, skarın tipi, derinliği ve cilt yapısına göre uygun medikal veya dermokozmetik yöntemi belirler. Böylece hem tedavi süresi kısalır hem de gereksiz ürün yüklemesi önlenir.

Sabır, Süreklilik ve Düzenli Bakımın Önemi

Skar tedavisi uzun soluklu bir süreçtir; bu nedenle sabır ve süreklilik, başarı için temel unsurlardır. Klinik veriler, silikon bazlı jellerin ve yenileyici serumların etkinliğinin genellikle birkaç haftadan sonra belirginleştiğini göstermektedir (18). Düzenli uygulama, güneşten korunma ve nemlendirme alışkanlığı, tedavinin kalıcı sonuçlar vermesini destekler (20). 

REFERANSLAR
1) Gauglitz, G. G., Korting, H. C., Pavicic, T., Ruzicka, T., & Jeschke, M. G. (2011). Hypertrophic scarring and keloids: Pathomechanisms and current and emerging treatment strategies. *Molecular Medicine*, 17(1–2), 113–125.
2) Lupo, M. P., & Cole, A. L. (2007). Cosmeceutical peptides. *Dermatologic Therapy*, 20(5), 343–349.
3) Dreno, B., Alexis, A., Chuberre, B., & Marinovich, M. (2019). Safety and efficacy of dermocosmetics in acne management. *Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology*, 33(S6), 34–40.
4) Grand View Research. (2024). *Scar treatment market size, share & trends analysis report by product, by application, by end-use, and segment forecasts, 2024–2030
5) Euromonitor International. (2023). *Beauty and personal care: Global industry overview.
6) Atiyeh, B. S., Costagliola, M., Hayek, S. N., & Kantarci, A. (2005). Hypertrophic scars and keloids: Update and review of the literature. *Aesthetic Plastic Surgery*, 29(6), 643–652.
7) Jacob, C. I., Dover, J. S., & Kaminer, M. S. (2001). Acne scarring: A classification system and review of treatment options. *Journal of the American Academy of Dermatology*, 45(1), 109–117.
8) Mustoe, T. A., Cooter, R. D., Gold, M. H., Hobbs, F. D. R., Ramelet, A. A., Shakespeare, P. G., ... & Ziegler, U. E. (2002). International clinical recommendations on scar management. *Plastic and Reconstructive Surgery*, 110(2), 560–571.
9) Ogawa, R. (2017). Keloid and hypertrophic scars are the result of chronic inflammation in the reticular dermis. *International Journal of Molecular Sciences*, 18(3), 606.
10) Gold, M. H. (2019). Scars: An overview of assessment, classification, and treatment for clinical practice. *Dermatology and Therapy*, 9(3), 333–346.
11) Manuskiatti, W., & Fitzpatrick, R. E. (2002). Treatment response of keloidal and hypertrophic sternotomy scars: Comparison among intralesional corticosteroid, 585-nm flashlamp-pumped pulsed-dye laser, and combined treatment. *Archives of Dermatology*, 138(9), 1149–1155.
12) Waibel, J. S., & Beer, K. (2011). Ablative fractional laser resurfacing for the treatment of a traumatic scar. *Lasers in Surgery and Medicine*, 43(4), 265–269.
13) Aust, M. C., Knobloch, K., Reimers, K., Redeker, J., Ipaktchi, R., Altintas, M. A., ... & Vogt, P. M. (2010). Percutaneous collagen induction therapy: An alternative treatment for burn scars. *Burns*, 36(6), 836–843.
14) O’Brien, L., & Pandit, A. (2006). Silicon gel sheeting for preventing and treating hypertrophic and keloid scars. *Cochrane Database of Systematic Reviews*, (1), CD003826.
15) Zasada, M., Budzisz, E., & Rotsztejn, H. (2020). Topical treatments improving skin regeneration. *Advances in Dermatology and Allergology/Postȩpy Dermatologii i Alergologii*, 37(5), 661–667.
16) Nusgens, B. V., et al. (2001). Influence of topical vitamin C on dermal collagen synthesis. *Journal of Investigative Dermatology*, 116(6), 853–859.
17) Katayama, K., et al. (1993). New class of growth factors for fibroblasts: TGF-β–induced peptides. *Journal of Biological Chemistry*, 268(24), 18033–18038.
18) Berman, B., & Maderal, A. (2017). *Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology*, 10, 135–146.
19) Draelos, Z. D. (2019). The science behind skin care: Moisturizers. *Journal of Cosmetic Dermatology*, 18(4), 1029–1035.
20) Draelos, Z. D. (2019). The science behind skin care: Moisturizers. *Journal of Cosmetic Dermatology*, 18(4), 1029–1035.
21) Draelos, Z. D. (2019). Consumer interpretation of cosmetic labeling. *Journal of Cosmetic Dermatology*, 18(4), 1023–1028.
22) Elsner, P., & Maibach, H. I. (2017). *Cosmetics and Dermatologic Problems and Solutions*. CRC Press.

 

Benzer Yazılar

Retinol nedir? Doğru cilt bariyeri onarımı - ya da multicosmetics

Retinol nedir? Doğru cilt bariyeri onarımı

A vitaminin bir türevi (retinoid) olan Retinol, cilt bakımında, fotoyaşlanma (güneşe bağlı yaşlanma) ve kronolojik yaşlanma belirtilerini azaltmada en etkili topikal ajanlardan birisidir (1). Lipofilik bir moleküldür ve epidermise kolayca nüfuz eder. Ciltteki hücrelerin yenilenme döngüsünü hızlandırarak ve dermiste kolajen üretimini uyararak kırışıklıkların ve ince çizgilerin görünümünü önemli ölçüde iyileştirme kapasitesine sahiptir (2). Ancak, Retinol gibi güçlü aktif maddelerin kullanımı sırasında, cildin en dış katmanı yani epidermisin en üst tabakası olan stratum corneum sağlığını korumak kritik öneme sahiptir (3). Cilt bariyeri, transepidermal su kaybını (TEWL) düzenleyerek nemi içeride tutan ve çevresel faktörlere karşı koruma sağlayan temel bir savunma mekanizmasıdır (3). Retinol uygulaması başlangıcında sıkça görülen kızarıklık ve soyulma gibi yan etkiler, bu bariyer fonksiyonunun geçici olarak bozulduğuna işaret edebilir (3,4). Bu nedenle, retinolün doğru ve güvenli kullanımı hem etkinliğini artırmak hem de cilt bariyerini korumak açısından kritik önemdedir. Güvenli kullanım için düşük konsantrasyonla başlama, gece kullanımına yönelme, nemlendirici ile destekleme ve mutlaka güneş koruyucu kullanma gibi adımlar uygulanmalıdır. SIK SORULAN SORULAR Retinol kullanımı denildiğinde herkesin aklına gelen belli sorular vardır. Gelin bu sorulara beraber bakalım. Retinol hangi cilt sorunları için uygundur? 1) Akne vulgaris (ergen sivilcesi / erişkin sivilceleri) ve komedonlar Akne vulgaris; ergenleri ve genç yetişkinleri sıkça etkileyen, yaygın bir cilt sorunudur. Temel belirtileri arasında, kıl köklerinde cilt hücrelerinin normalden fazla birikmesi (foliküler diskeratozis), artan sebum (yağ) üretimi ve kıl folikülü içinde yaşayan Cutibacterium (eski adıyla Propionibacterium) acnes bakterisinin tetiklediği iltihaplanma yer alır (5).A vitamininden türetilen retinoidler, bu temel nedenlere doğrudan etki ettikleri için akne tedavisinde temel yaklaşımlardan/başlıca tedavi seçeneklerinden biri olarak kabul edilmektedir (5). Retinoidler; özellikle kıl foliküllerinde ölü hücrelerin birikip gözenekleri tıkamasını ifade eden foliküler diskeratozis gibi, aknenin ortaya çıkmasında rol oynayan ana mekanizmaları düzenlemeye yardımcı olur (5).2) Foto-yaşlanma / Doğal yaşlanma belirtileri (ince çizgiler, kırışıklıklar, düzensiz cilt dokusu, pigment düzensizlikleri) Retinolün hem epidermal hücre döngüsünü hızlandırdığı hem de dermiste kolajen üretimini artırabildiği ve güneş hasarına bağlı kırışıklıkları azalttığını gösteren çalışmalar bulunmaktadır(6). Yapılan bir çalışmada 24 hafta boyunca retinol kullanımıyla ince kırışıklıklarda iyileşme gözlemlenmiştir (7). 3) Pigmentasyon (lekelenmeler), post-inflamatuar hiperpigmentasyon (PIH) Topikal retinoidlerin, cilt hücrelerine pigment taşıyan melanosomların aktarımını azaltabildiği ve böylece leke görünümünün düzelmesine yardımcı olabildiği gösterilmiştir. Yapılan bir çalışmada, %0,3 ve %0,5 konsantrasyondaki retinol içeren formülasyonların, koyu renkli pigmente alanlarda belirgin düzelme sağladığı bildirilmektedir (8). Ancak %0,5 retinol konsantrasyonunda %0,3'e kıyasla daha yoğun yan etkiler gözlemlenmiştir (8). Ayrıca, her iki konsantrasyon da 12 hafta sonra benzer sonuçlar vermiştir (8). Düşük konsantrasyon, yüksek konsantrasyona göre daha iyi sonuç vermiştir (8). 4) Cilt dokusunun iyileştirilmesi (pürüzsüzlük, gözenek görünümü, cilt tonunun eşitlenmesi) Retinolün hücre yenilenmesini desteklemesi, epidermisin üst katmanlarını daha hızlı dökmesi ve sonuçta cildin daha pürüzsüz görünmesine katkı yapabilir (1). Hassas ciltlerde retinol kullanımı güvenli midir? “Hassas cilt” terimi genellikle bariyeri zayıf, reaktivitesi yüksek (kızarma, batma, yanma eğiliminde) olan ciltleri ifade eder. Bu tür ciltlerde aktif içerik uygulaması daha kolay irritasyonla sonuçlanabilir. Hassas ciltlerde de retinol güvenli şekilde kullanılabilir; ancak bu güvenlik “normal” ciltlerdeki kadar risksiz değildir. Uygun konsantrasyon, yavaş adaptasyon ve destekleyici bakım ile tahriş riski önemli ölçüde azaltılabilir (9).  Retinol ne sıklıkla uygulanmalı? Retinol’ün topikal olarak kullanım sıklığına dair net bir “herkes için geçerli” kural bulunmasa da irritasyon riskini en aza indirirken etkinliği artırmak için kabul görmüş öneriler bulunmaktadır. Bir derleme makalesine göre; topikal retinoidler geceleri, temiz ve kuru cilde ince bir tabaka halinde uygulanır. İlk aşamada daha düşük konsantrasyon ve düşük kullanım sıklığıyla başlanmalı, cildin uyum sağlaması halinde her gün kullanıma geçilebilir (10). Klinik kılavuzlara göre; genellikle ilk birkaç hafta her iki ya da üç gecede bir kullanım önerilir; cilt iyi tolere ediyorsa kullanım sıklığı artırılır (11). Ama yine de herkes için aynı kullanım sıklığı kuralı bulunmamaktadır. DOĞRU KULLANIM VE KONSANTRASYON Cilde uygulanan her içerikte doğru kullanım ve kullanılan konsantrasyon büyük bir öneme sahiptir. Retinol gibi aktif içeriklerde daha da dikkatli kullanım gereklidir. Düşük konsantrasyonla başlamak  Journal of Drugs in Dermatology (2024) dergisinde yayımlanan bir çalışmada, %0,1 konsantrasyondaki stabilize edilmiş retinolün foto-yaşlanma belirtilerinde belirgin iyileşme sağladığı, ancak tahrişin hafif düzeyde ve geçici olduğu belirtilmiştir (12). Araştırmacılar, bu düşük konsantrasyonun hem etkinlik hem de tolerans açısından en uygun başlangıç noktası olduğunu vurgulamıştır (12). Retinolün düşük konsantrasyonla başlanması; cilt bariyerini koruyarak tahrişi azaltır, uzun vadeli toleransı artırır ve etkinliğin sürdürülebilir olmasını sağlar. Dermatoloji uzmanlarının da önerdiği bu kademeli geçiş, retinol kullanımında en güvenli ve bilimsel temelli yaklaşımdır. Gece rutini ve uygulama yöntemleri Retinolün ışık ve oksijenle kolayca bozulabilmesi ve UV ışınlarına karşı cildi geçici olarak daha hassas hâle getirmesi nedeniyle retinolün yalnızca gece kullanılması önerilmektedir (12). Bu doğrultuda uygulama planı şu şekilde olabilir: Yeni kullanıcılarda veya hassas ciltlerde, düşük konsantrasyonda haftada 1 gece uygulama ile başlamak. Kızarıklık, yanma, pul-pul dökülme gibi tolerans sorunları yoksa haftada 2–3 geceye çıkmak. Cilt tamamen tolere ederse her gece kullanıma geçilebilir. Ancak hassas ciltler, irritasyon eğilimi olanlar veya yoğun eksfoliasyon/peeling uygulayanlar için sürekli her gece kullanım yerine her ikinci gece veya birkaç gecede bir kullanımı sürdürebilir. Her durumda, uygulama sonrası nemlendirici kullanımı ve gündüz güneşten koruyucu krem kullanımının ihmal edilmemesi önemlidir. CİLT BARİYERİNİ KORUMAK İÇİN DESTEKLEYİCİ BAKIM Nemlendirici ve yatıştırıcı ürünlerle kombinasyon Retinol, cilt yenilenmesini hızlandıran güçlü bir aktif maddedir ancak bu özelliği nedeniyle cilt bariyerinde geçici kuruluk, soyulma ve hassasiyet oluşturabilir. Bu sebeple mutlaka nemlendirici ve yatıştırıcı içeriklerle birlikte kullanılması önerilmektedir. Bu kombinasyon hem etkinliği korur hem de ciltte toleransı artırır. Retinol uygulamasını takip eden bakım rutininde seramid, hyaluronik asit, niasinamid gibi destekleyici içeriklerin bulunduğu nemlendiricilerin ve yatıştırıcı ajanların (ya da Remedium Gece Merhemi gibi) kullanılması, ciltte görülebilecek yan etkileri azaltarak aktif içerikten daha güvenli şekilde faydalanmayı sağlar. Güneş koruyucu kullanımı Retinol kullanan kişilerin gündüz rutinlerinde en az SPF 30 içeren geniş spektrumlu bir güneş koruyucu kullanmaları güçlü biçimde önerilmektedir. Journal of the American Academy of Dermatology’de yayımlanan bir çalışma, retinoid tedavisi sırasında düzenli güneş koruyucu kullanımının foto-hasar riskini azalttığını ve retinolün anti-aging etkisini desteklediğini göstermiştir (13). Retinolün kullanıldığı gecenin ertesi gününde dışarı çıkılacaksa güneş koruyucu kullanımı, hassaslaşmış cilt bakımı için gereklidir. YAŞ VE CİLT TİPİNE GÖRE KULLANIM ÖNERİLERİ Hassas / atopik ciltler Hassas veya atopik cilt tiplerinde retinol kullanımında çok dikkatli olunmalıdır ve eğer gerekli değilse retinol tercih edilmemelidir. Bu ciltler genellikle zayıflamış cilt bariyerine ve artmış transepidermal su kaybına (TEWL) sahiptir (4). Dermatologic Therapy (2021) derlemesine göre, bu tür ciltlerde düşük konsantrasyonlu (%0,1–0,3) ve kapsüllenmiş retinol formları tercih edilmelidir; ayrıca formülasyonda seramid, pantenol ve niasinamid gibi bariyer destekleyici bileşenlerin bulunması önerilir (4). Retinol öncesi ve sonrası nemlendirici uygulamak, irritasyon riskini azaltarak toleransı artırır. Normalden yağlıya, akneye meyilli ciltler Retinol, komedolitik ve sebum dengeleyici özellikleriyle akneye meyilli ciltler için etkili topikal ajanlardan biridir. Yağlı ciltlerde retinol, gözenek görünümünü azaltır ve cilt dokusunu pürüzsüzleştirir. Bu cilt tipleri genellikle retinole daha dayanıklıdır; ancak ilk 2–3 hafta boyunca kullanım sıklığı haftada 2–3 kezle sınırlandırılmalı, sonrasında ise retinol, gece cilt bakım rutininin kalıcı bir parçası hâline getirilebilmektedir. Mevsimsel İhtiyaçlar ve Cilt Bariyeri Desteği Retinol kullanımı mevsimsel olarak da düzenlenmelidir. Kış aylarında düşük nem oranı ve rüzgâr, cilt bariyerini zayıflatabileceğinden daha yoğun nemlendiriciler tercih edilmelidir. Yaz aylarında ise SPF 50+ güneş koruyucu kullanımı gereklidir; gerekirse retinol sıklığı azaltılarak tahriş ve fotosensitivite riski düşürülmelidir (13). “YA DA” ÜRÜNLERİNDEN UYGUN SEÇİMLER Cilt bakımında retinol kullanımına geçilmeden önce kullanılabilecek birçok içerik bulunmaktadır. Retinol güçlü bir aktif içerik olduğu için ciltte hassasiyet oluşturma ihtimali yüksektir. Cilt bariyerini güçlendiren ve yaşlanmayı geciktiren resveratrol daha güvenli bir içerik olarak tercih edilebilir. YA DA Viniferine serisinde yer alan patentli ε-Viniferin, stilbenoid ailesine ait bir fenoldür. Resveratrol dimeridir. Ciltteki koyu lekelerin görünümünü azaltmaya ve cilt tonunu eşitlemeye yardımcı olur.  Retinol içeren ürün örnekleri, kullanım senaryoları ve öneriler Kapsamlı bir ürün araştırması yapıldığında retinol içeren ürünlerin pek çoğu başka içerikler de eklenerek desteklenmiştir. Yayımlanan bir derlemede de retinoid içerikli topikal formülasyonlarda tahrişi azaltmak için geliştirilmiş teknoloji ve taşıyıcı sistemlerin mevcut olduğu görülmüştür (4). Elde edilen bulgulara tahrişi azaltmak için şu yöntemlerin kullanılabileceğini göstermektedir: formülasyonda ilaç taşıyıcı sistemler geliştirmek, retinoidleri kapsüllemek, retinoidleri nanopartiküllere dönüştürmek, kompleksler oluşturmak (örneğin siklodekstrin ile) ve retinoidleri taşıyıcılarla bağlamak (örneğin polimerler, NLC, SLN), retinoid formülasyonlarına tahriş önleyici aktiviteye sahip bileşenler eklemek, cilt bariyerini iyileştirmek ve cilt hidrasyonunu artırmak (örneğin glukozamin, trehaloz, ektoin, sukralfat, omega-9 ve 4-t-bütilsikloheksanol kombinasyonları, Alstonia scholaris R. Br'nin etanolik kabuk özütünün eklenmesi)(4).Özetle, bu formdaki ürünlerin tercih edilmesi daha konforlu bir ürün kullanımı sağlayabilir. EBEVEYN / KULLANICI TAVSİYELERİ Retinol kullanımı, cilt yenileme gücü yüksek bir aktif olduğu için dikkatli ve bilinçli başlanması gereken bir süreçtir. Her bireyin cilt tipi, toleransı ve yaşına bağlı ihtiyaçları farklı olduğundan, ihtiyaç odaklı seçim önemlidir. Patch testi ve küçük denemelerle başlamak İlk aşamada, patch testi (yama testi) bilek içi, kulak arkası ve çene hattı gibi küçük bir bölgede 24–48 saatlik deneme yapılması olası alerjik reaksiyonları önlemeye yardımcı olur (14). İhtiyaç odaklı seçim yapmak Retinol ürünleri seçilirken cilt tipi, yaş, önceki aktif içerik kullanımı ve spesifik cilt sorunları (örneğin akne, kırışıklık, lekelenme) dikkate alınmalıdır. Yağlı ve akneye eğilimli ciltlerde hafif serum formülleri tercih edilirken, kuru veya hassas ciltlerde nemlendirici bazlı, niasinamid veya seramid içeren retinol formülasyonları önerilir (4,15). Cilt tipine uygun formül seçimi, tedaviye uyumu ve sonuç başarısını artırır (4,15). Dermatolog görüşü ve düzenli takip Retinol ve türevleri (retinoidler), etkinlikleri yüksek olduğu kadar bireysel tolerans farkları gösteren aktiflerdir. Bu nedenle dermatolog gözetiminde başlamak, konsantrasyon seçimi ve kullanım sıklığını kişiye özel belirlemek büyük önem taşır. Uzman kontrolü, tahriş, deri soyulması veya fotohassasiyet gibi istenmeyen etkilerin erken fark edilmesini sağlar. Düzenli dermatolojik takip hem ürün etkinliğini artırır hem de cilt bariyerinin korunmasına yardımcı olur. SONUÇ Retinol, hücre yenilenmesini destekleyen, kolajen sentezini artıran ve cilt dokusunu iyileştiren etkileriyle dermatolojide kabul gören bir aktif bileşiktir. Ancak bu güçlü etki, doğru konsantrasyon, düzenli kullanım ve cilt tipine uygun ürün seçimiyle desteklendiğinde güvenli ve verimli sonuçlar sağlar. Başlangıçta düşük dozla ilerlemek, nemlendirici ve yatıştırıcı içeriklerle kombinasyon yapmak, güneş koruyucu kullanımını ihmal etmemek; retinolün tahriş potansiyelini azaltarak uzun vadeli faydasını artırır. Cilt tipi, yaş ve bireysel tolerans farklılıkları göz önüne alınarak dermatolog rehberliğinde kişiye özel bir kullanım planı oluşturulması, retinolün hem anti-aging hem de cilt yenileyici etkilerinden maksimum düzeyde yararlanmanın en güvenli yoludur.   REFERANSLAR1)    Zasada M, Budzisz E. Retinoids: active molecules influencing skin structure formation in cosmetic and dermatological treatments. Postepy Dermatol Alergol. 2019 Aug;36(4):392-397. doi: 10.5114/ada.2019.87443. 2)    Sorg, O., Antille, C., Kaya, G. and Saurat, J.-H. (2006), Retinoids in cosmeceuticals. Dermatologic Therapy, 19: 289-296. https://doi.org/10.1111/j.1529-8019.2006.00086.x3)    Elias, Peter. (2007). Elias PMThe skin barrier as an innate immune element. Sem Immunopath 29:3-14. Seminars in immunopathology. 29. 3-14. 10.1007/s00281-007-0060-9.4)    Narsa AC, Suhandi C, Afidika J, Ghaliya S, Elamin KM, Wathoni N. A Comprehensive Review of the Strategies to Reduce Retinoid-Induced Skin Irritation in Topical Formulation. Dermatol Res Pract. 2024 Aug 17;2024:5551774. doi: 10.1155/2024/5551774. 5)    Chien A. Retinoids in Acne Management: Review of Current Understanding, Future Considerations, and Focus on Topical Treatments. J Drugs Dermatol. 2018 Dec 1;17(12):s51-55. 6)    Mukherjee S, Date A, Patravale V, Korting HC, Roeder A, Weindl G. Retinoids in the treatment of skin aging: an overview of clinical efficacy and safety. Clin Interv Aging. 2006;1(4):327-48. doi: 10.2147/ciia.2006.1.4.327.7)    Kafi R, Kwak HSR, Schumacher WE, et al. Improvement of Naturally Aged Skin With Vitamin A (Retinol). Arch Dermatol. 2007;143(5):606–612. doi:10.1001/archderm.143.5.6068)    Zasada M, Budzisz E, Erkiert-Polguj A. A Clinical Anti-Ageing Comparative Study of 0.3 and 0.5% Retinol Serums: A Clinically Controlled Trial. Skin Pharmacol Physiol. 2020;33(2):102-116. doi: 10.1159/000508168. 9)    Kim BH. Safety Evaluation and Anti-wrinkle Effects of Retinoids on Skin. Toxicol Res. 2010 Mar;26(1):61-6. doi: 10.5487/TR.2010.26.1.061.10)    Chng WQ, Samuel M, Naidoo K, Jaffar H, Khor IW, Yiong Huak C, Watson REB, De Mozzi P, Tam WWS, Camargo CP, Leong WMS. Topical treatments and skin‐resurfacing techniques for skin ageing. Cochrane Database Syst Rev. 2021 Aug 19;2021(8):CD014391. doi: 10.1002/14651858.CD014391.11)    https://britishcosmderm.com/resource/topical-retinoids12)    Farris P, Berson D, Bhatia N, Goldberg D, Lain E, Mariwalla K, Zeichner J, Miller D, McGuire T, Kizoulis M. Efficacy and Tolerability of Topical 0.1% Stabilized Bioactive Retinol for Photoaging: A Vehicle-Controlled Integrated Analysis. J Drugs Dermatol. 2024 Apr 1;23(4):209-215. doi: 10.36849/JDD.8124.13)    Skin benefits of a retinol-containing daily moisturizer with photostable SPF-30 Journal of the American Academy of Dermatology, Volume 58, Issue 2, AB2314)    Leyden, James & Grove, Gary & Zerweck, Charles. (2004). Facial tolerability of topical retinoid therapy. Journal of drugs in dermatology : JDD. 3. 641-51.15)    Milosheska D, Roškar R. Use of Retinoids in Topical Antiaging Treatments: A Focused Review of Clinical Evidence for Conventional and Nanoformulations. Adv Ther. 2022 Dec;39(12):5351-5375. doi: 10.1007/s12325-022-02319-7.  

Devamını oku
Kolajen Takviyeleri Gerçekten İşe Yarıyor mu? - ya da multicosmetics

Kolajen Takviyeleri Gerçekten İşe Yarıyor mu?

Vücudumuzda en bol bulunan protein olan kolajen, cildimizden kemiklerimize, eklemlerimizden kaslarımıza kadar birçok dokuda görev yapar. Yaş ilerledikçe bu değerli proteinin üretimi azalır ve bu da kırışıklıklar, eklem ağrıları ve bağ dokusu problemleri gibi pek çok soruna yol açabilir. Kolajen takviyeleri, bu süreci yavaşlatmak ve yaşlanma belirtilerini hafifletmek amacıyla son yıllarda oldukça popüler hale gelmiştir. Et, balık, kemik suyu, yumurta beyazı, süt ürünleri ve tavuk derisi gibi besinlerde doğal olarak bulunmasına rağmen, biyoyararlılığı yüksek olan kolajen peptit formu sayesinde takviye ürünlere olan ilgi giderek artmaktadır (2). Peki bu takviyeler gerçekten işe yarıyor mu? Hangi formu daha etkili? Kolajen peptitler hakkında merak ettiğin her şeyi bu blog yazısında keşfedebilirsin. 1.Kolajen Nedir ve Vücuttaki Görevi Nedir? Vücudun yapısal bütünlüğünü koruyan, dokulara dayanıklılık ve esneklik kazandıran kolajen; sadece estetik görünüm açısından değil, aynı zamanda birçok fizyolojik sürecin sağlıklı bir şekilde işlemesi açısından da büyük önem taşır. Kolajenin sağlık üzerindeki etkilerini daha iyi kavrayabilmek için, öncelikle ne olduğunu ve vücuttaki görevlerini aşağıda daha detaylı bir şekilde bulabilirsiniz. Kolajen nedir? Kolajen, insan vücudunda en bol bulunan yapısal proteindir ve cilt, kemik, kas, tendon ve bağ dokularının temel yapı taşlarından biridir (1). En önemli faydası, bağ dokuların sağlamlığını ve cildin esneklik gibi mekanik özelliklerini desteklemesidir (3). Özellikle tendonlarda, kuru ağırlığın yaklaşık %65-80’ini oluşturarak bu yapıların dayanıklılığını belirler. Aynı zamanda bağ dokuların gerilme kuvvetlerine karşı direnç göstermesini sağlayarak, tendon sağlığının korunmasında ve kas yaralanmalarının önlenmesinde kritik bir görev üstlenir (4,5,6). Bugüne kadar toplamda 28 farklı kolajen tipi tanımlanmış olsa da, vücutta en yaygın olarak bulunan ve en fazla araştırılanlar Tip I, Tip II, Tip III, Tip IV ve Tip V kolajenlerdir (22). Yaşla birlikte kolajen üretimi azalır mı? Yaşla birlikte vücuttaki kolajen üretimi doğal olarak azalmaya başlar. Genellikle 25 yaşından sonra bu süreç yavaş yavaş başlar ve 30’lu yaşlarda daha belirgin hale gelir. 40 yaşından itibaren ise kolajen sentezindeki düşüş ciddi seviyelere ulaşır (8). Kolajen üretimindeki bu düşüş sadece yaşa bağlı değildir; güneş ışığına (özellikle UV ışınlarına) fazla maruz kalmak, sigara kullanımı, aşırı şeker tüketimi ve kronik stres gibi çevresel faktörler de kolajen yıkımını hızlandırabilir (9). Bu azalma; ciltte kırışıklık ve lekelenme, eklemlerde sertlik, bağ dokuların esnekliğini kaybetmesi gibi birçok yaşa bağlı sağlık sorununa zemin hazırlar (1). 2.Kolajen Takviyeleri Ne Vaat Ediyor? Kolajen takviyeleriyle ilgili en çok öne çıkan iddialar genellikle cilt sağlığı ile ilgilidir. Ancak bunların yanında eklem ve kas sistemi üzerindeki olumlu etkiler de sıkça dile getirilmektedir. Şimdi bu vaatleri daha yakından inceleyelim. Cilt sağlığı üzerindeki iddialar Kolajen, cildin esnekliğini ve sıkılığını sağlayan başlıca yapısal proteindir; adeta cildin iskeleti olarak görev yapar. Yaş ilerledikçe kolajen sentezi azalır ve bu durum, cildin zayıflamasına, elastikiyetini kaybetmesine ve dış etkenlere karşı daha savunmasız hale gelmesine neden olur. Cilt sağlığı açısından en yaygın kullanılan kolajen tipleri Tip I ve Tip III kolajendir. Tip I kolajen, cildi sıkılaştırma, kırışıklıkları azaltma, saç dökülmelerini önleme ve tırnakları güçlendirme gibi etkileriyle öne çıkar (10). Tip III kolajen ise cilde esneklik kazandırır ve bağ dokular ile damar yapılarının bütünlüğünü destekler. Genellikle Tip I ile birlikte bulunur ve birlikte kullanıldığında “gençlik etkisi” olarak adlandırılan daha sağlıklı, sıkı ve elastik bir cilt görünümünü destekler (20). Eklem ve kas sağlığına etkileri Yapılan bilimsel çalışmalar, Tip II kolajen takviyesinin osteoartrit gibi eklem hastalıklarında ağrıyı azaltabileceğini ve kıkırdak yapısını koruyabildiğini göstermiştir. Aynı zamanda sporcularda ve fiziksel olarak aktif bireylerde eklem konforunu artırdığı gözlemlenmiştir. Kas sağlığı açısından ise, direnç antrenmanlarıyla birlikte kullanıldığında kas kütlesini artırmaya yardımcı olabilir ve egzersiz sonrası oluşan kas hasarının onarılmasına katkı sağlayabilir. Kolajen takviyeleri vücudun kendi kolajen üretimini desteklerken, içerdiği amino asitlerle de kas proteini sentezine katkıda bulunur (18,19) . 3.Bilimsel Araştırmalar Ne Diyor? Kolajen takviyelerine yönelik artan ilgi, bu alanda yürütülen bilimsel çalışmaların sayısını da önemli ölçüde artırmıştır. Şimdi, klinik araştırmalarla desteklenen bulgulara ve hangi kolajen formunun daha etkili olduğuna dair güncel verileri inceleyelim. Klinik çalışmalarla desteklenen etkiler Bilimsel araştırmalar kolajen hakkında bazı olumlu bulgular sunsa da, sonuçlar dikkatle değerlendirilmelidir. Örneğin, 26 randomize kontrollü çalışmayı kapsayan bir meta-analizde, hidrolize kolajen takviyesi alan bireylerde cilt nemi ve elastikiyetinde anlamlı iyileşmeler saptanmıştır. Yine benzer şekilde, 90 gün süresince kolajen takviyesi uygulanan bireylerde kırışıklıklarda azalma, cilt elastikiyetinde ve neminde artış gözlenmiştir (20). Ancak bu konuda daha kapsamlı bir inceleme sunan Myung ve Park’ın (2025) The American Journal of Medicine’da yayımladıkları sistematik derleme ve meta-analiz, farklı bir bakış sunmaktadır. 23 randomize kontrollü çalışmanın değerlendirildiği bu çalışmada, kolajen takviyelerinin genel olarak cilt sağlığı üzerinde olumlu etkiler yarattığı bildirildi. Fakat dikkat çekici bir şekilde, endüstri tarafından desteklenmeyen yüksek kaliteli çalışmaların hiçbirinde bu etkiler doğrulanmamıştır. Sadece sponsorlu ve düşük kaliteli çalışmalarda anlamlı faydalar rapor edilmiştir. Dolayısıyla araştırmacılar, kolajen takviyelerinin cilt yaşlanmasını önlemede veya tedavi etmede klinik olarak güçlü bir dayanağa henüz sahip olmadığını belirtmişlerdir (21). Hangi kolajen formu daha etkili? Kolajen takviyelerinde en etkili form, hidrolize kolajen yani kolajen peptit formudur. Bu form, enzimatik işlemlerle küçük parçalara ayrılmış olup, 2000 Dalton (Da) altı moleküler ağırlığı sayesinde sindirim sisteminden kolayca emilir. Araştırmalar, hidrolize kolajenin jelatin ve nativ (doğal) kolajen formlarına göre %20–30 daha yüksek biyoyararlanıma sahip olduğunu göstermiştir. Bu da vücutta daha etkili bir şekilde kullanılmasını sağlar (11,12). 4.Kolajen Takviyesi Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli? Kolajen takviyesinden maksimum fayda sağlamak için bazı önemli noktalara dikkat edilmelidir. Kolajen molekülleri büyük yapılı olduğu için cilt yüzeyine sürüldüğünde alt tabakalara geçemez ve doğrudan etki göstermez . Ancak C vitamini, peptitler ve hiyalüronik asit gibi içeriklerle birlikte dolaylı olarak kolajen üretimini destekleyebilir. Bu nedenle derin ve kalıcı etki için krem ve serum formları yerine, ağızdan alınan hidrolize ve 2000 Dalton (Da) altı molekül ağırlığında kolajen takviyeleri tercih edilmelidir. Ayrıca patentli ve klinik çalışmalarda etkinliği kanıtlanmış ürünler tercih edilmelidir. Kolajen sentezi yalnızca kolajen alımıyla sınırlı değildir; C vitamini, çinko, bakır, hiyalüronik asit gibi mikro besinler ve glisin, prolin, lizin gibi aminoasitler bu süreci destekler. Özellikle C vitamini, kolajen sentezinde görevli enzimlerin çalışabilmesi için gereklidir. Bu nedenle kolajen takviyesi ile birlikte C vitamini de mutlaka alınmalı; ideal olarak C vitamini içeren formülasyonlar tercih edilmelidir. Kolajen takviyesine başlamak için önerilen yaş aralığı 25–28 yaş olup, günlük 5–10 gram arasında dozlarla, en az 2–3 ay düzenli kullanım önerilmektedir. Takviyenin etkili olabilmesi için kişisel faktörler de dikkate alınmalıdır. Bireyin yaşı, cinsiyeti, beslenme şekli, mevcut hastalıkları, alerji öyküsü ve yaşam tarzı, kolajen ihtiyacını ve yanıtı etkileyebilir. Bu nedenle kolajen takviyesi kullanımı hekim kontrolünde planlanmalıdır (8,11, 12,13,14,15). 5.Kolajen Takviyesi Kimler İçin Uygun Değildir? Kolajen takviyesi herkes için uygun olmayabilir. Özellikle böbrek ve karaciğer hastalığı olanlar, hamile ve emziren kadınlar, kanser geçmişi olanlar ve deniz ürünleri ya da et türlerine (sığır, balık) alerjisi bulunan kişiler dikkatli olmalıdır. Diyabet hastaları da kolajen kullanmadan önce mutlaka doktorlarına danışmalıdır. Bu gruplarda yan etki riski daha yüksek olabilir. Bu yüzden kolajen kullanmaya başlamadan önce mutlaka bir uzmana başvurmak en doğrusudur. (7,16,17). Sonuç Kolajen takviyelerinin gerçekten etkili olup olmadığı, günümüzde hâlâ bilimsel araştırmaların odağında yer almaktadır. Her ne kadar mevcut veriler bu soruya kesin ve evrensel bir yanıt sunmasa da, özellikle cilt nemi, elastikiyetinin artışı ve eklem konforu gibi parametrelerde olumlu etkiler bildiren klinik çalışmalar mevcuttur. Düzenli ve yeterli dozda kullanımın, bazı bireylerde gözle görülür faydalar sağlayabildiği bildirilmektedir. Ancak bu etkilerin kişiden kişiye farklılık gösterebileceği unutulmamalıdır. Yaş, beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzı, stres düzeyi ve uyku kalitesi gibi bireysel faktörler, vücudun kolajeni nasıl sentezlediğini ve kullandığını doğrudan etkilemektedir. Ayrıca, kolajen takviyelerinin formu (örneğin hidrolize kolajen peptit) ve beraberinde sunulan içerik kombinasyonları (C vitamini, çinko, hiyalüronik asit vb.) da takviyenin biyoyararlanımı ve etkinliği üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu nedenle kolajen takviyeleri yalnızca kozmetik değil, genel sağlığı destekleyici bir yaklaşım olarak ele alınmalıdır. Sonuç olarak, bilinçli ürün seçimi, bilimsel temelli içerikler, düzenli kullanım ve gerektiğinde uzman görüşü eşliğinde uygulanan bir takviye süreci, kolajen desteğinin daha etkili ve güvenli bir şekilde kullanılmasını mümkün kılmaktadır. Kaynakça1.    Tazeoğlu, F., & Arıcı, M. Kolajenin yapısı ve özellikleri.2.    Doğuer, Ç. (2024). Hücresel yaşlanma ve kolajen. Sağlık & Bilim 2023 Beslenme-IV, 133. 3.    Ricard-Blum  S.  The  collagen  family.  Cold  Spring  Harb Perspect Biol. 2011;3(1):a004978.4.    Frantz  C,  Stewart  KM,  Weaver  VM.  The  extracellular matrix   at   a   glance.   Journal   of   Cell   Science. 2010;123(24):4195-2005.    Kannus  P.  Structure  of  the  tendon  connective  tissue. Scand J Med Sci Sports. 2000;10(6):312-206.    Goes RA, Lopes LR, Cossich VRA, de Miranda VAR, Coelho ON, do Carmo Bastos R, et al. Musculoskeletal injuries in athletes from five modalities: a cross-sectional study. BMC Musculoskeletal Disorders. 2020;21:1-97.    Özsoy, S., Ülker, Ö. C., & Üstündağ, A. (2024). Oral kolajen takviyeleri ve olası advers etkilerinin değerlendirilmesi. Journal of Faculty of Pharmacy of Ankara University, 48(3), 31-31.8.    Shin, S. H., Lee, Y. H., Rho, N. K., & Park, K. Y. (2023). Skin aging from mechanisms to interventions: focusing on dermal aging. Frontiers in Physiology, 14, 1195272.9.    Kang, S., Fisher, G. J., & Voorhees, J. J. (2001). Photoaging: pathogenesis, prevention, and treatment. Clinics in geriatric medicine, 17(4), 643-659.10.    Proksch, E., Schunck, M., Zague, V., Segger, D., Degwert, J., & Oesser, S. (2014). Oral intake of specific bioactive collagen peptides reduces skin wrinkles and increases dermal matrix synthesis. Skin pharmacology and physiology, 27(3), 113-119.11.    Wu, J., Fujioka, M., Sugimoto, K., Mu, G., & Ishimi, Y. (2004). Assessment of effectiveness of oral administration of collagen peptide on bone metabolism in growing and mature rats. Journal of bone and mineral metabolism, 22(6), 547-553.12.    Lee, J., Tang, J. C., Dutton, J., Dunn, R., Fraser, W. D., Enright, K., ... & Erskine, R. M. (2024). The collagen synthesis response to an acute bout of resistance exercise is greater when ingesting 30 g hydrolyzed collagen compared with 15 g and 0 g in resistance-trained young men. The Journal of nutrition, 154(7), 2076-2086.13.    Wang, H. (2021). A review of the effects of collagen treatment in clinical studies. Polymers, 13(22), 3868.14.    Zhang, J., Elango, J., Wang, S., Hou, C., Miao, M., Li, J., ... & Wu, W. (2022). Characterization of immunogenicity associated with the biocompatibility of type I collagen from tilapia fish skin. Polymers, 14(11), 2300.15.    Reilly, D. M., & Lozano, J. (2021). Skin collagen through the lifestages: importance for skin health and beauty. Plastic and Aesthetic Research, 8, N-A.16.    Mavrogeorgis, E., Mischak, H., Latosinska, A., Vlahou, A., Schanstra, J. P., Siwy, J., ... & Jankowski, J. (2021). Collagen-derived peptides in CKD: a link to fibrosis. Toxins, 14(1), 10.17.    Xu, S., Xu, H., Wang, W., Li, S., Li, H., Li, T., ... & Liu, L. (2019). The role of collagen in cancer: from bench to bedside. Journal of translational medicine, 17(1), 309.18.    Lugo, J. A., Salazar, R., Zavala, N., Rodríguez, O., Vargas, G., Lizárraga, L., ... & Sepúlveda11, M. International Journal of Medicine Sciences.19.    Zdzieblik, D., Oesser, S., Baumstark, M. W., Gollhofer, A., & König, D. (2015). Collagen peptide supplementation in combination with resistance training improves body composition and increases muscle strength in elderly sarcopenic men: a randomised controlled trial. British Journal of Nutrition, 114(8), 1237-1245.20.    de Miranda, R. B., Weimer, P., & Rossi, R. C. (2021). Effects of hydrolyzed collagen supplementation on skin aging: a systematic review and meta‐analysis. International journal of dermatology, 60(12), 1449-1461.21.    Myung, S. K., & Park, Y. (2025). Effects of Collagen Supplements on Skin Aging: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. The American Journal of Medicine.22.    Ricard-Blum, S. (2011). The collagen family. Cold Spring Harbor perspectives in biology, 3(1), a004978.

Devamını oku
Niacinamide Nedir? Cilt Lekelerine Karşı Etkili mi? - ya da multicosmetics

Niacinamide Nedir? Cilt Lekelerine Karşı Etkili mi?

Niacinamide, cilt bakımında oldukça öne çıkan bir aktif bileşendir. Bunun sebebi, özellikle cilt tonu eşitsizliği, sivilce izleri ve yaşlanma belirtileri gibi çeşitli sorunlara yönelik çok yönlü etkileri olmasıdır (1). Araştırmalar, düzenli kullanımda niacinamide’in hiperpigmentasyonun azalmasına ve akneye bağlı kızarıklıkların yatışmasına katkı sağladığını göstermektedir (3). Niacinamide Nedir? Niacinamide, cildi koruyan su ve yağ tabakası bariyerini güçlendirerek cilt bariyeri fonksiyonunu iyileştiren, ciltteki nemi artıran, akne ve sedef gibi cilt sorunlarının tedavisinde kullanılan B3 vitamini türüdür. Niacinamide’in Cilt Bakımındaki Temel Özellikleri Niacinamide, cilt bariyerini güçlendirme, sebum üretimini dengeleme, cilt lekelerini giderme ve hücresel yenilenmeyi destekleme gibi temel özellikleri sayesinde çok yönlü bir cilt bakım bileşeni olarak öne çıkmaktadır. (4) Niacinamide Gerçekten Cilt Lekelerine Karşı Etkili mi? Araştırmalarda elde edilen bulgular, niacinamide’in cilt lekelerine karşı etkili ve güvenli bir tedavi seçeneği olabileceğini ortaya koymaktadır (5). Bilimsel Çalışmalar ve Klinik Araştırmalar Ne Diyor? Niacinamide’in hiperpigmentasyon üzerindeki etkisi, özellikle melanin üretimini düzenlemesi yoluyla bilimsel olarak desteklenmektedir (2). Klinik çalışmalar, %5 oranında topikal niacinamide kullanımının 4 ila 8 hafta gibi kısa bir sürede cilt lekelerinde anlamlı bir azalma sağladığını göstermektedir (6).  Niacinamide içeren, cilt lekeleriyle mücadeleye yardımcı ürünleri  buradan inceleyebilirsiniz. Niacinamide’in Lekeler Üzerindeki Etki Mekanizması Niacinamide’in cilt lekeleri üzerindeki etkisi, esas olarak melanosomların transferini inhibe etme mekanizmasına dayanmaktadır; bu da cilt yüzeyindeki renklenmeyi azaltır (2). Bu süreç, tirozinaz enziminin doğrudan baskılanması yerine, pigment taşıma evresinin modülasyonu yoluyla gerçekleştiğinden, niacinamide’in ciltte tahrişe neden olmadan etki gösterebilmesini sağlar (7). Niacinamide'in Cilt İçin Diğer Önemli Faydaları Niacinamide yalnızca cilt lekeleriyle değil, aynı zamanda çeşitli cilt problemleriyle mücadelede gösterdiği çok yönlü etkilerle de öne çıkmaktadır (3). Araştırmalar, bu bileşiğin sebum üretimini dengeleyerek akne oluşumunu azalttığını, aynı zamanda antienflamatuvar etkisi sayesinde kızarıklık ve hassasiyet gibi belirtileri hafiflettiğini göstermektedir (1). Cilt Bariyerini Güçlendirme ve Hassasiyeti Azaltma Niacinamide, cilt bariyerini güçlendirme kapasitesiyle öne çıkmaktadır (8). Bu sayede niacinamide, özellikle kuru, hassas veya atopiye yatkın ciltlerde tahrişi azaltma ve toleransı artırma potansiyeli göstermektedir (1). Sebum Üretimini Dengeleyerek Akneyi Önleme Niacinamide’in akne oluşumunu önlemedeki etkilerinden biri, ciltteki aşırı sebum üretimini dengeleyici özelliğidir. Sebum salgısının kontrol altına alınması, özellikle komedon oluşumunun ve bakteriyel çoğalmanın önüne geçerek akne oluşum riskini azaltır (9). Niacinamide’in Ağız Bakımında Kullanımı Niacinamide, cilt bakımındaki yaygın kullanımının yanı sıra ağız sağlığı alanında da potansiyel faydalar sunar (10). Ağız İçi Sağlığına ve Diş Etlerine Etkileri Niacinamide, ağız mukozasının bütünlüğünü korumada önemli bir rol oynar. Ayrıca diş eti iltihaplanmalarında gözlemlenen inflamatuar yanıtı azalttığı ve periodontal dokuların korunmasına katkı sağladığı gösterilmiştir. Bu nedenle yeterli niacinamide alımı hem önleyici hem de destekleyici ağız bakımı açısından önem taşımaktadır (10). Niacinamide İçeren Ağız Bakım Ürünlerini Kimler Tercih Etmeli? Niacinamide içeren ağız bakım ürünleri, özellikle ağız mukozasında sık sık tahriş, aftöz ülser veya iltihaplanma yaşayan bireyler için uygun bir destekleyici seçenektir. Ayrıca diş eti hassasiyeti, gingivit eğilimi veya bağışıklık sistemi zayıf bireylerde antienflamatuvar ve hücre yenilenmesini teşvik edici etkileriyle fayda sağlar (11). Niacinamide İçeren Ürünler Nasıl Seçilmeli ve Kullanılmalı? Niacinamide içeren cilt bakım ürünlerinin etkinliği, içerdiği konsantrasyon oranı ve formülasyona göre değişkenlik gösterebilir (4). Ayrıca kullanım sıklığı, cilt tipi ve mevcut cilt problemlerine göre kişiselleştirilmiş bir uygulama rutini oluşturulması, uzun vadeli başarı açısından kritik öneme sahiptir. Ürünlerdeki Konsantrasyonun Önemi Araştırmalar, %2 ila %5 arasındaki niacinamide konsantrasyonlarının hem tolerans hem de klinik etkinlik açısından ideal aralık olduğunu ortaya koymaktadır (1). Ürün seçiminde bu konsantrasyonlara dikkat edilmesi gerekir.   Niacinamide İçerikli Serum ve Kremler Nasıl Kullanılır? Niacinamide içerikli serum ve kremler, genellikle temizlenmiş cilde günde bir veya iki kez uygulanarak en iyi sonuçları verir (1). Ciltte tahriş riskini en aza indirmek için başlangıçta düşük konsantrasyonlarla başlamak ve başka aktif içeriklerle birlikte kullanırken dikkatli olmak gerekir.  Niacinamide, cilt lekeleri başta olmak üzere akne, kızarıklık, nem kaybı ve yaşlanma belirtileri gibi pek çok farklı cilt sorununa karşı bilimsel olarak kanıtlanmış çok yönlü faydalar sunar. Cilt tonunu eşitlemesi, sebum üretimini dengelemesi ve cilt bariyerini güçlendirmesi sayesinde hem önleyici hem de onarıcı bir bakım bileşeni olarak öne çıkar. Doğru ürünlerle ve düzenli kullanım alışkanlığıyla niacinamide, günlük cilt bakım rutinine dahil edildiğinde gözle görülür, sağlıklı ve dengeli bir cilt görünümüne ulaşmayı mümkün kılar. REFERANSLAR1.    Draelos, Z. D. (2013). The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer. British Journal of Dermatology, 169(3), 23–282.    Hakozaki, T., Minwalla, L., Zhuang, J., Chhoa, M., Matsubara, A., Miyamoto, K., ... & Bissett, D. L. (2002). The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer. British Journal of Dermatology, 147(1), 20–313.    Gehring, W. (2004). Nicotinic acid/niacinamide and the skin. Journal of Cosmetic Dermatology, 3(2), 88–93.4.    Oblong, J. E., Nicoll, G., & Akers, W. A. (2002). Topical niacinamide provides skin aging appearance benefits while enhancing skin barrier function. Journal of Cosmetic Science, 53(3), 151–158.5.    Navarrete-Solís, J., Castanedo-Cázares, J. P., Torres-Álvarez, B., Oros-Ovalle, C., Fuentes-Ahumada, C., González, F. J., ... & Moncada, B. (2011). A double-blind, randomized clinical trial of niacinamide 4% versus hydroquinone 4% in the treatment of melasma. Dermatology Research and Practice, 2011, 3791736.    Bissett, D. L., Miyamoto, K., Sun, P., Li, J., Berge, C. A., & Oblong, J. E. (2004). Topical niacinamide reduces yellowing, wrinkling, red blotchiness, and hyperpigmented spots in aging facial skin. International Journal of Cosmetic Science, 26(5), 231–238.7.    Greatens, A., Hakozaki, T., Koshoffer, A., Epstein, H., Schwemberger, S., Babcock, G., ... & Bissett, D. L. (2005). Effective inhibition of melanosome transfer to keratinocytes by lectins and niacinamide is reversible. Experimental Dermatology, 14(7), 498–508.8.    Tanno, O., Ota, Y., Kitamura, N., Katsube, T., & Inoue, S. (2000). Nicotinamide increases biosynthesis of ceramides as well as other stratum corneum lipids to improve the epidermal permeability barrier. British Journal of Dermatology, 143(3), 524–531.9.    Kim, M. B., Kim, C., & Kim, M. N. (2013). The effects of niacinamide on acne vulgaris: A randomized controlled trial. Annals of Dermatology, 25(2), 136–14010.    Kirkland, J. B. (2012). Niacin status, NAD distribution and ADP-ribose metabolism. Current Pharmaceutical Design, 15(1), 3–11.11.    Yoshida, N., Yoshikawa, T., & Naito, Y. (2013). Role of oxidative stress and inflammation in periodontal disease. Current Drug Targets, 14(15), 1602–1616.  

Devamını oku